De Educatie

Samen met kunstenaar Isan Corinde en cultuurcoaches van Bindkracht heeft het museum een educatief programma opgesteld voorafgaand aan de tentoonstelling. Het doel van dit educatieve programma was om kinderen in het Herdenkingsjaar Slavernijverleden kennis te laten maken met de reis en de ervaringen die de tot slaaf gemaakten hebben moeten doorstaan. Deze verhalen en gebeurtenissen zijn met name gefocust op de overleveringen van het gedwongen vervoer van Afrika naar de koloniën in de West. 

Deze pagina vormt de verslaglegging van het programma en dient als voorbeeld voor educatieve vervolgtrajecten. 

Lesplan 'klassenbezoek kunstenaar'

Woordzoeker 'Slavernij en vrijheid' 
(groep 6 t/m groep 8) 

Les boek 'De Smeekbede' 
(havo/vwo klas 4 t/m klas 6)

Opdrachten boek 'De Smeekbede' 
(havo/vwo klas 4 t/m klas 6)

Woordenlijst 'Slavernij in Suriname'

Interview met leerlingen en docenten

Overig lesmateriaal

(voortgezet onderwijs)

Hieronder is inspiratie te vinden voor lesmateriaal voor kunst en cultuur lessen in het voortgezet onderwijs

'Healing' in Beeldende Kunst

Lees meer over het werk van de kunstenaars Marcel Pinas en Isan Corinde door op de afbeelding hiernaast te klikken. 

'Healing' in Muziek

Binnen de rituelen van de Marron, speelt muziek een belangrijke rol. De liederen verwelkomen niet alleen de deelnemers, maar drukken ook gevoelens van verdriet en bevrijding uit. Mensen die tot slaaf gemaakt waren, mochten vaak hun eigen taal en cultuur niet uiten of verspreiden. Zingen was echter wel toegestaan, ook tijdens de momenten van de slavenarbeid. Veel liederen uit die tijd behandelden thema's als onrecht, pijn en geweld, en sommige verwezen naar een hoopvolle toekomst of een betere wereld. Deze liederen, bekend als 'negro spirituals', hebben een sterke invloed gehad op de ontwikkeling van blues- en gospelmuziek.

Tijdens een Keti Koti Tafel wordt er door het zangkoor "Fri Yeye" treurliederen gezongen ter nagedachtenis aan de voorouders die geleden hebben onder de wreedheden van de slavernij en voor allen die nu nog in slavernij leven. Er gaat een helende kracht uit van zingen.

'Healing' in Dans

Tijdens de opening van de tentoonstelling 'Marcel Pinas en Isan Corinde - Hedendaagse kunst uit Suriname' trad de stichting Kula Skoro op. 

Deze stichting richt zich specifiek op Afro-Surinaamse dansvormen zoals die door Marron groepen worden uitgedragen. Deze groepen ontstonden toen tot slaaf gemaakte voorouders zich vrij wisten te vechten uit het plantagesysteem en samenlevingen  stichtten in de binnenlanden van Suriname. Ze werden hierbij geholpen door de oorspronkelijke bewoners van dat gebied. De tot slaaf gemaakte voorouders werden van het Afrikaanse continent gehaald, en Marron dansstijlen dragen daarom veel Afrikaanse elementen in zich.  


Kula Skoro zet zich niet alleen in voor het onder de aandacht brengen van deze Afro-Surinaamse Marron danstechnieken, maar onderzoekt en ontwikkelt ze ook. Want cultuur put uit het verleden maar beweegt eveneens mee met de tijd. Kula Skoro bestudeert daarom niet alleen de oorsprong en ontstaansgeschiedenis van bepaalde Marron danstechnieken, maar volgt ook hun ontwikkeling en transformatie. Dit om aansluiting te blijven vinden bij de hedendaagse context, en in te kunnen spelen op de belevingswereld van de doelgroepen die Kula Skoro bedient. Door middel van bewustmaking en overdracht wil Kula Skoro bijdragen aan het in leven houden van oude maar eveneens dynamische Marron danstechnieken. 

'Healing' in Literatuur

'Wij slaven van Suriname' (niveau 4) door Anton de Kom:

Wat voor land is Suriname eigenlijk? De schrijver en activist Anton de Kom (1898-1945), geboren Surinamer, beantwoordt die vraag door de geschiedenis van het land uiteen te zetten, aan de hand van verschillende bronnen. Dat levert een heftig beeld op: Nederland heeft zijn kolonie eeuwenlang op ongekende wijze uitgebuit. En na de afschaffing van de slavernij in 1863 heeft Suriname door de aanpak van de machthebbers eigenlijk geen enkele kans gehad om zich te ontwikkelen. De Kom plaatst de actuele situatie (rond 1930) in het licht van het historische onrecht. 
In Wij slaven van Suriname beschrijft Anton de Kom dus de geschiedenis van Suriname. Dat was nieuw: geschiedschrijving van Suriname door een Surinamer. Er zijn pogingen gedaan om dit boek tegen te houden, onschadelijk te maken en te verbieden; De Kom werd als communist beschouwd en de gevestigde macht vreesde zijn kritische geluid. Surinamers toen en nu zien ‘papa De Kom’ als een van hun grote helden. Sinds 2020 heeft De Kom een plaats in de Canon van Nederland.

'De Smeekbede' door Lianne Damen:

‘Mijn meester, ach neemt mijn bede aan,’ schrijft een vrijgemaakte zwarte vrouw, Dédé, in 1795 vanuit Suriname aan haar voormalige meester in Holland. Deze brief, die nooit op zijn bestemming aankwam en pas in 1980 in de National Archives in Londen werd teruggevonden, ligt aan de basis van een bijzonder verhaal.

Voor de roman De smeekbede deed Lianne Damen diepgravend historisch onderzoek om te achterhalen waarom deze oude vrouw zich met een roep om hulp uitgerekend wendt tot de man die haar jarenlang in eigendom had. Damen ontrafelt het leven van de vrouw en legt het schrijnende contrast bloot tussen het leven van een in slavernij geboren zwarte vrouw en dat van haar meester, een Utrechtse jurist die zijn gezin achterliet om in Suriname fortuin te maken.

Meer Literatuur

Op de website van Lianne Damen is een lijst opgesteld met historische romans en non-fictie over slavernij. Andere bronnen om goede literatuur te vinden zijn via De Bibliotheek (Lek & IJssel) of Black Archives. 

Youtube inhoud kan niet getoond worden met je huidige cookie-instellingen. Selecteer "Toestemmen & tonen" om de inhoud te zien en de Youtube cookie-instellingen te accepteren. Meer info kun je lezen in onze Privacyverklaring. Je kunt je altijd weer afmelden via je cookie-instellingen.

Toestemmen & tonen

Treurlied

Beluister hier het treurlied ‘A Boro Gron’, gezongen door Ma-Es. (vanaf min 12:47)

Songtekst:

Aboro goron, a boro goron
Watra lon na mi ay
A boro goro, a boro goron
San meki yu no aksi mi san du mi?

Mijn hart brak.
De tranen rolden over mijn 
wangen en sloegen kraters in de grond
zulk intens verdriet.
Waarom negeerde je mij